MAGAZYN PRZYCZEPY I PODRÓŻE

Jak Kolumna chciała zostać miastem ogrodem o znaczeniu letniskowym?

Kolumna24.pl Jak Kolumna chciała zostać miastem ogrodem o znaczeniu letniskowym?© Zdjęcie:
Przeczytasz w 10 min  •  4/Wrzesień/2020 (13:25)
W dawnych wiekach, kiedy nie było jeszcze Miasta Las-Kolumna, istniała wieś Wierzchy wchodząca w skład dóbr Łask, która z czasem rozwinęła się do dzisiejszych rozmiarów. Kolumna od małej osady młyńskiej z tartakiem nad rzeką Grabią przeistoczyła się w czasach współczesnych do miejscowości letniskowej, by dzisiaj stanowić dzielnicę Łasku. Paradoksalnie, Łask-Kolumna miastem nigdy nie była! Co najwyżej w czasach powojennych aspirowała do tej roli.
 
Sklep przyczepki samochodowe Kolumna24
Nowe przyczepki Neptun do kupienia. Akcesoria. Gwarancja na przyczepki.
Pojazdy

Pierwsze ślady Łask-Kolumny jako osady młyńskiej nad rzeką Grabią


Historię Łask-Kolumny można podzielić na cztery okresy wzlotów i upadków. Pierwszy to słabo udokumentowane początki osady Kolumny z kilkoma zabudowaniami, które założono przy rzece Grabi wzdłuż drogi łączącej Pabianice z Łaskiem. Po nich przyszedł moment, kiedy formalnie założono Miasto Ogród Las Kolumna, wydzielono tereny rekreacyjne i rozpoczęto budowę miejscowości letniskowej dla pracowników okolicznych fabryk z Pabianic i Łodzi, gdzie mogliby odpoczywać w czasie wolnym od pracy. Po zakończeniu II wojny światowej nastała nowa rzeczywistość, która niewiele zmieniła w realiach mieszkańców Kolumny. Choć nadal Kolumnę traktowano jako miejscowość letniskową to brak było jednolitej koncepcji jej rozwoju i do końca lat 80. nie udało się stworzyć czegoś, co z czystym sumieniem moglibyśmy nazwać miejscowością wypoczynkową z prawdziwego zdarzenia. Może wynikało to z braku szczęścia do lokalnych władz i ich decyzji, a może z braku odgórnych planów, "ukutego" na potrzeby dzisiejszych czasów termiu - rewitalizacja. Współczesne lata tym bardziej przyniosły zastój w rozwoju Łask-Kolumny, dzielnicy miejscowości Łask, który chyba sam nie wypracował swojego pomysłu na rozwój, a co dopiero mówić o Kolumnie... Jedyne co pozostaje to odkryć karty historii Kolumny!

Początki historii Kolumny związane są z dobrami ziemskimi Wierchy, położonymi w niedalekim sąsiedztwie Łasku. W okresie XVII wieku ziemie te zostały podzielone i sprzedane różnym właścicielom. Pozostawiono jedynie kompleks leśny i tereny nad rzekami Grabią i Pałusznicą, którym nadano nazwę Kolumna. Siłą napędową rozwoju tego regionu w dawnych czasach niezaprzeczalnie była na pewno rzeka Grabia, a w późniejszym czasie droga przebiegająca przez Wierzchy z Łasku do Pabianic, która wiodła także przez Dobroń. W najbliższym sąsiedztwie Kolumny znajdowały się także inne osady Ostrów, Barycz, Poleszyn i Wronowice. Punktem zwrotnym było założenie osady młyńskiej w Kolumnie, która funkcjonowała z dużym prawdopodobieństwem od drugiej połowy XVII wieku. Dowodem na to są zapisane imiona tutejszych młynarzy w księgach parafialnych parafii Łask z datą 1702 rok.

Pierwsze ślady rozwoju Kolumny - niewielkiej miejscowości pod Łaskiem w województwie łódzkim - zapisały się na kartach historii jako osady młyńskiej, która została założona pod koniec XVII wieku. Na początku zajmowała ona obszar 30 morgów czyli w zależności od przelicznika około 15 hektarów. Trzeba zaznaczyć, że 1 morga to jednostka wyznaczająca jaki obszar ziemi można przeorać w ciągu jednego dnia. Przyjęło się, że jest to około 0,53 - 0,56 hektara.

W bliskim sąsiedztwie osady młyńskiej Kolumna znajdował sie także staw rzeczny, ale formalnie nie wchodził on w jej skład. Powstał on w naturalnym obniżeniu terenu i otoczony był groblami, chroniącymi okoliczne łąki przed zalaniem.

Na obszarze około 2 morgów, przy drodze Łask - Pabianice, założono także osadę karczemną. Nigdzie nie zachowała się data jej powstania. Jednak oficjalne dane z 1822 roku podają, że w obu osadach pobudowano pięć domów i były one zamieszkane przez 29 osób.

W czasach zaboru pruskiego, już po II rozbiorze Polski, pobudowano w Kolumnie w okolicach młyna folusz czyli miejsce, gdzie pracowano nad poprawą jakości tkanin - ich gęstości, grubości i trwałości. Było to związane z dużym popytem na towary włókiennicze w ówczesnych czasach i działalnością produkcyjną łaskich sukienników. Znaczeniu osady młyńskiej Kolumna dodawał także fakt, że wybudowano tutaj tartak wodny, który był wykorzystywany przez właścicieli dóbr ziemskich Łask.

3 czerwca 1815 roku osada młyńska przeszła pod własność Fryderyka i Anny Ungerów. Została ona sprzedana za 900 złoty rocznie na zasadzie wieczysto - czynszowej dzierżawy przez Piotra Czołhańskiego, który był wtedy właścicielem dóbr ziemskich Łask. Nowi właściciele osady młyńskiej Kolumna mieli prawo do korzystania z młyna wodnego wraz z budynkami mieszkalnymi i folusza. Wspomniany wcześniej tartak pozostał we własności właścicieli dóbr ziemskich Łask.

Do zadań Ungerów należało dbanie o stan techniczny wszystkich urządzeń działających w Kolumnie. W śluzie funkcjonowały trzy koła wodne, z czego dwa pracowały na rzecz młyna a jedno napędzało tartak. Poza własnością Ungerów znajdował się także staw, którym zarządzali nadal Czołhańscy.

W 1819 roku dotychczasowi właściciele osady Kolumna sprzedali ją kolejnym - Ignacemu i Karolinie Jągowskim. Niebawem uruchomili oni w Kolumnie papiernię na co wskazują zapisy w aktach notariusza szadkowskiego, Kajetana Szczawińskiego z 1825 roku. W XIX wieku podstawowym surowcem do wyrobu papieru były lniane szmaty. Choć przepływała przez Grabię czysta woda i panowały dogodne warunki do wyrobu masy papierniczej w Kolumnie to nie uchroniło to do jej upadku ze względu na duże trudności w pozyskiwaniu samego materiału źródłowego.

Kolejnym znaczącym momentem w rozwoju gospodarczego przyszłej Kolumny, ale także całej części środkowej i zachodniej Królestwa Polskiego, było rozpoczęcie budowy traktu kalisko-fabrycznego. Łączył on Warszwę z Łodzią i prowadził dalej na zachów przez Pabianicę, Łask aż do Kalisza. Jego budowę ukończono w 1837 roku. Nowy Trakt, bo tak zaczęto go nazywać, poprowadzono w linii prostej z Pabianic do Łasku i przecinał Kolumnę w jej północnych krańcach. Jak zwykle to bywało w takich okolicznościach, miejscowości położone wzdłuż traktu nabierały nowego znaczenia i dawało im to większe szanse na rozwój.

Następnym właścicielem Kolumny został Antoni Wasiewicz, który nabył osadę młyńską 27 kwietnia 1841 roku na mocy odpowiedniego aktu notarialnego. Decyzją nowego właściciela zlikwidowano folusz, a w jego miejsce pobudowano walcownię miedzi połączoną z kuźnią. Ponadto zlikwidował także tartak, budując na jego miejscu kilka dodatkowych budynków gospodarczych. Jego działania doprowadziły ostatecznie do upadku osady młyńskiej, co wynikało z braku odpowiedniego nadzoru nad systemem grobli oraz konfliktu z ówczesnymi właścicielami dóbr ziemskich Łask.

Kolumna Las jako miasto ogród i miasteczko letniskowe w XX wieku


Łask-Kolumna od samego początku pełniła rolę miasteczka letniskowego dla pracowników fabryk z pobliskich Pabianic i Łodzi, które w tamtych latach bardzo prężnie działały. Historyczna i pełna nazwa, którą kiedyś się posługiwano to Miasto Las Kolumna, ze względu na charakter otoczenia leśnego oraz ideę na jakich została zbudowana czyli angielskich miast ogrodów. Ogród Kolumna została zaprojektowana w latach dwudziestych XX wieku z inspiracji dotychczasowych projektów urbanistycznych E. Howarda. Osobą, która podjęła się przygotowania planów urbanistycznych dla osady był Antoni Jawornicki, który dokonał tego w 1927 roku.

Ludność miast Łodzi, Pabianic, Zduńskiej Woli i Łasku nareszcie będzie miała możność nabycia na własność działek leśnych w prześlicznej miejscowości, od dawna znanej ze swego zdrowego i suchego położenia. Powstaje bowiem Miasto Las Kolumna. Dogodna komunikacja. Dojazd koleją do projektowanego przystanku 35 minut od Łodzi, 15 minut od Pabianic, 25 minut od Zduńskiej Woli, 7 minut od Łasku. Stała komunikacja samochodowa. Spodziewać się należy, że z rozwojem Kolumnem nastąpi przedłużenie lini tramwajowej z Pabianic do Łasku. Duże obszary lasów iglastych, rzeki, dobra kąpiel, dogodna komunikacja, a przede wszystkim wybitnie zdrowa mniejscowość - same przeznaczają Kolumnę na miejsce zarówno stałego zamieszkania, jak i letniego wypoczynku. Już obecnie sąsiednie wioski są przepełnione w okresie letnich wywczasów, a kilku przemysłowców ma już swoje wille na graniczących terenach. Znani urbaniści arch. A. Jawornicki i J. Zaleski prześlicznie rozplanował przyszłe miasto ogród, zapewniając i wygodę. Zaprojektowana jest nieiwelka dzielnica handlowa, która zapewni nabywanie produktów pierwszej potrzeby na miejscu. Cena działek z lasem od 50 groszy za metr i dogodne warunki ropłaty umożliwiają każdemu nabycie działki na własność. Wielkość działek zaczyna się od 1000 metrów. Sprzedaż już się zaczęła w Zarządzie Dóbr Łask na miejscu w Kolumnie. Tamże interesanci otrzymają wszelkie informacje. Ze zbiorów Muzeum Historii Łasku.


Największy rozwój dawnej miejscowości letniskowej - obecnie dzielnicy Łasku - przypada na lata 30. ubiegłego wieku, kiedy powstało tutaj aż 30 pensjonatów dla letniskowców i 160 domów mieszkalnych. W tym samym roku otworzono również przystanek kolejowy na trasie Łódź - Sieradz, który tak samo jak elektrownia był siłą napędową. Dużą wartością historyczną, która pozostała do dnia dzisiejszego od tamtych lat, jest w miarę dobrze zachowana międzywojenna zabudowa drewniana pełniąca dzisiaj rolę mieszkań, a kiedyś pensjonatów dla wczasowiczów.

W trakcie okupacji hitlerowskiej podczas II wojny światowej, Kolumnę skolonizowano niemieckimi osadnikami z Wołynia i Besarabii, którzy zamieszkali w drewnianych willach. Jeśli interesujesz się wydarzeniami z 1939 roku, a w szczególności kampanią wrześniową w okolicach Łasku, zachęcam Cię do zapoznania się z artykułem Szlak bojowy Armii Łódź we wrześniu 1939 roku w wojnie obronnej. Na marginesie, w najbliższym czasie postaram się przygotować więcej materiałów z okresu 1939 - 1945 dotyczących bezpośrednio Kolumny oraz okolicznych miejscowości.

Dlaczego Kolumna nie została nigdy miastem?


Zaraz po wyzwoleniu Łask-Kolumny spod okupacji niemieckiej, co nastąpiło w marcu 1945 roku, lokalnie działał Komitet Robotniczy oraz Komitet Obywatelski. Podstawowym celem dla obydwu była pomoc w organizacji życia codziennego dla mieszkańców, na co składały się także próby tworzenia lokalnego samorządu. W pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej utrzymano podział administracyjny jeszcze z 1939 roku, dlatego Kolumna wchodziła w skład powiatu łaskiego w granicach przed wojennych. Na dzisiejszą Kolumnę składały się osada Miasto-Las-Kolumna (w praktyce używano Kolumna-Las), wieś Kolumna, a te natomiast tworzyły gminę Łask z siedzibą na Utracie (potem przeniesiono ją do Wiewiórczyna).

Kolumna-Las i wieś Kolumna tworzyły dwie oddzielne gromady. Pierwszej sołtysem był Kazimierz Nowek i przewodniczącym rady gromadzkiej Adolf Zawadzki. W drugiej gromadzie sołtysem był Jan Borkiewicz, a przewodniczącym rady Szczepan Berliński. Kolumna-Las swoją siedzibę miała w budynku przy ulicy Szosa 26 (obecnie Leśników Polskich).

W 1948 roku podjęto starania, aby podnieść status gromady Kolumna-Las do rangi osiedla letniskowego. A dwa lata później próbowano utworzyć tutaj także siedzibę gminy. Ostatecznie to się nie udało zrealizować, ponieważ tą propozycję odrzuciła GRN w Łasku.

W październiku 1954 roku wprowadzono w Polsce nowy podział administracyjny gdzie zlikwidowano gminy wiejskie, co ostatecznie doprowadziło do utworzenia jednej gromady Kolumna-Las, na którą składały się - dotychczasowa gromada Kolumna-Las, osiedle Przygoń, kolonia Poleszyn-Orpelów. W 1955 roku gromada liczyła sobie 3 191 mieszkańców i zajmowała obszar 2,7 km2. Była to najmniejsza gromada w powiecie łaskim, ale zarazem o charakterze osiedla mieszkaniowego. Dwa lata później, 1 lutego 1957 roku do gromady Kolumna-Las włączono wieś Wierzchy, osadę Kolumna oraz wieś Kolumna.

W 1958 roku Kolumna-Las liczyła już 4 215 mieszkańców, i w tym samym roku, 21 marca Gromadzka Rada Narodowa przygotowała wniosek o nadanie praw miejskich Kolumnie. Jadnak dopiero 7 grudnia 1959 roku Rada Ministrów odpowiedziała na ten wniosek swoim rozporządzeniem, na dodatek wydzielając jedynie z gromady Kolumna-Las osiedle Kolumna. W konsekwencji, zamiast podniesienia rangi dla dzisiejszej dzielnicy Łasku, w praktyce zmniejszono jej możliwości rozwoju.

Przez to, że Kolumna stała się osiedlem, otrzymywała mniejsze subwencje finansowe z powiatu łaskiego. Ponadto ranga Kolumny zmalała, co wpłynęło na mniejsze możliwości wpływania na decyzje na szczeblu powiatu.

Na początku lat 70. ubiegłego wieku, wprowadzono w Polsce kolejny podział administracyjny zmieniając granice poszczególnych jednostek. Początkowo Kolumna miała zostać przyłączona do gminy Dobroń. Jednak mieszkańcy osiedla Kolumna nadal chcieli wyodrębnienia jej jako oddzielnej miejscowości i nadania praw miejskich. Początkowo działacze Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Łasku przystali na ten pomysł, jednak w ostatniej chwili wystąpili ze swoim wnioskiem. W paźdzerniku 1972 roku przedłożono projekt połączenia Kolumny z Łaskiem, co ostatecznie nastąpiło i stan ten trwa do dnia dzisiejszego.

Po tych decyzjach, Kolumna została włączona do Łasku i formalnie została dzielnicą miasta jedynie ze swoimi przedstawicielami we władzach samorządowych. Obecnie zamieszkuje ją około 4 000 mieszkańców w ramach powiatu łaskiego na terenie województwa łódzkiego. Łask-Kolumna to dawniej osada leśna z charakterystyczną zabudową drewnianą oraz układem urbanistycznym. Dodatkowo w jej zasobach naturalnych znajdują się niewykorzystane złoża wód mineralnych oraz złoża wód geotermalnych.

Problemy mieszkaniowe ograniczające rozwój Kolumny do roli ośrodka miejskiego


Można także przyjąć, że ogranicznikiem w rozwoju Kolumny do roli większego ośrodka miejskiego były także problemy mieszkaniowe i brak jednolitej polityki budownictwa na tym obszarze, o czym można wnioskować po dalszych rozważaniach w tym kierunku. Na szczęście w wyniku samych działań wojennych zabudowana na w osadzie Miasto-Las-Kolumna nie zauważono większych zniszczeń, poza raptem 12 budynkami mieszkalnymi i 4 gospodarczymi.

W 1946 roku wykonano odpowiedni spis budynków, który wykazał że łącznie na obszarze wsi Kolumna, wsi Wierzchy, tartaku i osady młyńskiej było 245 domów mieszkalnych, w tym 186 w samej osadzie Miasto-Las-Kolumna. Problemem w rozwoju budownictwa mieszkalnego w osadzie było to, że polityką początkowo zarządzały władze kwaterunkowe z Łodzi a potem Pabianic. Mniej do powiedzenia miały lokalne władze administracyjne. Dopiero we wrześniu 1947 roku powołano komisję lokalową dla gromady Kolumna, która częściowo odpowiadała za budownictwo. W 1950 roku przejęto także 17 dawnych obiektów willowych, które zostały przemianowane na budynki wielomieszkaniowe.

Od początku lat pięćdziesiątych przygotowano projekt, który zakładał rozbudowę budownictwa jednorodzinnego w Kolumnie. W tym celu stworzono wykaz działek bez właściciela, które następnie skarb państwa sprzedawał prywatnym właścicielom. Dopiero w 1956 roku władze gromady Kolumny mogły w pełnym zakresie decydować o polityce mieszkaniowej, przejmując całość spraw od władz Pabianic.

Zaraz po zakończeniu II wojny światowej w Kolumnie istniała tylko zabudowa drewniana, która powstała jeszcze przed 1939 rokiem. Do 1959 roku udało się jedynie wybudować 16 budynków murowanych. Stwarzało to ogromny problem dla spraw mieszkaniowych, ponieważ obiekty drewniane przystosowane były do zamieszkania w sezonie letnim. Dlatego w pierwszej kolejności należało je dostosować do statusu obiektów wielosezonowych.

Pod koniec lat pięćdziesiątych w całej Kolumnie było dostępnych 215 budynków mieszkalnych - prywatnych, wypoczynkowych oraz należących do lokalnych władz. Ogólnie określano ten stan jako zły i rozpoczęto prace nad programem rozwoju. W okresie od 1962 do 1965 roku zaplanowano stworzenie osiedla mieszkaniowego pomiędzy ulicami Świerkową, Spacerową, Słoneczną i Sosnową, za budowę którego odpowiadała Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych.

W latach sześćdziesiątych duży wpływ na rozwój budownictwa miał ruch indywidualny. W tym celu uruchomiono kredyty długoterminowe i ułatwiono nabywanie materiałów budowlanych. Dzięki temu od 1958 do 1968 roku udało się wybudować 67 prywatnych budynków. Jednocześnie w Kolumnie z inicjatywy Józefa Brzezińskiego zawiązano Zrzeszenie Budowy Domków Jednorodzinnych w 1963 roku. Z tej inicjatywy wybudowano kolejnych 47 obiektów w całej Kolumnie, w tym przy ulicy Lubelskiej i za torami kolejowymi.

W 1960 roku w Kolumnie znajdowało się 327 budynków, by wzrosnąć w 1970 roku do 481 obiektów. Dużym problemem nadal była zła kondycja drewnianych budynków willowych. Mimo wydatkowania dużych środków finansowych na remonty i poprawę warunków bytowych, nie wiele się zmieniło. Na początku lat siedemdziesiątych większość z nich nie nadawała się już na mieszkania. Praktycznie wszystkie wolne tereny przeznaczono pod budownictwo mieszkaniowe, od rzeki Pałusznicy do linii kolejowej, a nawet za nią. Dużym problemem był także standard mieszkań. Większość z nich została wybudowana do 1960 roku, brakowało kanalizacji i wodociągów. Na tym tle o wiele lepiej wypadało budownictwo jednorodzinne.

ODKRYWAJ

Czy można ciągnąć przyczepę dwuosiową na kat. B prawa jazdy?

Czym odtworzyć plik filmowy DAV? Jak przerobić konwerter na AVI?

Przyczepa samochodowa resorowana z amortyzatorem czy osi skrętnej?

Jak zarejestrować przyczepę samochodową i tanio ubezpieczyć?

Przyczepy kempingowe Niewiadów - kultowa N126 i N132 z Polski

Gdzie kupić viaTOLL do przyczep samochodowych i kempingowych?

Targi caravaningowe Camper Caravan Show Warszawa 2020

Najważniejsze wydarzenia kampanii wrześniowej 1939 roku w II wojnie światowej

Jaka przyczepa na budowę? Prace budowlane dla początkujących

Przyczepa platforma niskopodwoziowa pod ule quady mini samochody

Lidl w Łasku: Kiedy otwarcie sklepu spożywczego w Vendo Park?

Gdzie na wakacje w 2020 roku kamperem lub przyczepą kempingową?

Holowanie przyczepki samochodowej 2020: Prawo jazdy B, B96, B+E

Piknik Lotniczy w Łasku 2020: Dzień Otwarty i Święto 32. Bazy Lotnictwa Taktycznego

Przyczepy podłodziowe Neptun do transportu łodzi i skuterów wodnych

Wszystkie publikacje...
 
Pasaż handlowy 24h ›
Bogata oferta e-commerce. 500 000 towarów w jednym miejscu. Dostawa do domu.

Dbaj o zdrowie swoje i swoich bliskich. Zamawiaj przez internet i zostań w domu!
Sklepy online
Temat dnia Polecane Polityka Karabach 2020 Wybory2023 WyboryUE Łódź Pabianice Sieradz Bełchatów

Zakupy i oferty Smartfony Rankingi produktów Cyberpunk2077 Części Motocyklowe

Biznes i finanse Podatki Waluty Innowacje Finanse osobiste Pozycjonowanie

Przyczepy samochodowe Akcesoria do przyczep Magazyn o przyczepach Regiony sklep Transport

Zdrowie Poradniki zdrowie Wszystkie choroby Sanepid łódzkie Zabiegi medyczne

Apteki Apteki Łask Apteki Sieradz Apteki Łódź Apteki Pabianice Apteki Tomaszów Mazowiecki

Ogłoszenia praca Praca regiony Praca Łódź Praca Pabianice Praca Sieradz Zawody praca

Polityka prywatności Regulamin serwisu Mapa serwisu Kontakt

YouTube Facebook Twitter

© 2020 Kolumna24.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone!
redakcja@kolumna24.pl
Kolumna
24
•   CP2077   •   Pogoda •   Regiony •   Przyczepy •   Samochody •   Praca •   Biznes •   Zdrowie •   Zakupy Wiadomości •   Menu  Zakupy  
PASAŻ HANDLOWY 24H ›
Sklepy online